Δεν φτάνει που χρεώθηκαν... (ΑΜΕΣΗ ΔΙΑΚΟΠΗ ΤΗΣ ΕΚΠΟΜΠΗΣ)

Άνθρωποι γονατισμένοι από την ανάγκη, σε έναν κόσμο που δημιουργεί διαρκώς καινούργιες. Και στη μέση η τηλεόραση του ριάλιτι. Να μετατρέπει την ανάγκη σε θέαμα και τους ανθρώπους που τους πνίγει σε τηλεπροϊόντα
Το είδαμε να συμβαίνει ακόμη μία φορά στο ριάλιτι του Αlpha «Για λογαριασμό σας». Άνθρωποι σε απόγνωση από τα χρέη. Θύματα της αυταπάτης της ευμάρειας από το εύκολο χρήμα που διαφήμιζε η κουλτούρα του Χρηματιστηρίου, με τις γνωστές τραγικές συνέπειες. Το άγριο παιχνίδι των τηλεοπτικών συμβολισμών αρχίζει ήδη από την επιλογή του προσώπου, το οποίο αναλαμβάνει να «βοηθήσει» τους απελπισμένους να «ορθοποδήσουν». Ο Νίκος Σαμοΐλης είναι ο πρώτος παρουσιαστής τηλεοπτικής εκπομπής για το Χρηματιστήριο εκείνο τον πρώτο καιρό, όταν διαμορφωνόταν στη χώρα μας η αγορά της σκανδαλώδους κατανάλωσης. Ως εκ τούτου, φιγούρα εμβληματική της εποχής όπου η γκλαμουριά ενός ψευτογιαπισμού καταλάμβανε στα μικροαστικά όνειρα τη θέση που είχε άλλοτε η κοινωνική άνοδος μέσω της μόρφωσης των παιδιών. Γρήγορα και εύκολα ήταν τότε σύνθημα. Ή, μάλλον, η παγίδα. Με τις τράπεζες να σιγοντάρουν. Read More


Σήμερα αυτό το ίδιο πρόσωπο αναλαμβάνει, υποτίθεται, να οργανώσει ζωές και να «διδάξει» την οικονομία σε εκείνους στους οποίους άλλοτε διαφήμιζε τη χρηματιστηριακή αυταπάτη. Στο παρόμοιο ριάλιτι που οργάνωσε η εκπομπή της Όπρα όταν άρχισε η κατάρρευση της αμερικανικής οικονομίας και αποκαλύφθηκε η υπερχρέωση των νοικοκυριών είχαν κληθεί τέσσερις οικονομολόγοι, οι οποίοι όχι μόνο διέθεταν περγαμηνές άριστων σπουδών, αλλά ήταν και συγγραφείς βιβλίων με συμβουλές προς τους καταναλωτές για το πώς μπορούν να βγουν από το οικονομικό αδιέξοδο. Ο καθένας εξ αυτών ανέλαβε από μια αντιπροσωπευτική οικογένεια χρεωμένου Αμερικανού της μεσαίας τάξης, έμεινε μαζί της για να διαπιστώσει ακριβώς ποιες συνήθειες την οδήγησαν στα χρέη, ποιος από την οικογένεια κάνει τις μεγαλύτερες σπατάλες και ποια νοοτροπία τον ωθεί σε αυτές. Με αυτή τη μέθοδο, δηλαδή χωρίς να λείπει το κομμάτι του ριάλιτι, μια οικογένεια να τσακώνεται γιατί η σύζυγος επιμένει να κρατήσουν και τα τέσσερα αυτοκίνητα, ακούγονταν απόψεις ειδικών για την οικιακή οικονομία και πολύ περισσότερο από αυτό, αναδεικνύονταν οι νοοτροπίες της σκανδαλώδους κατανάλωσης που οδήγησαν την αμερικανική οικονομία στον γκρεμό.

Στο εγχώριο ριάλιτι, όχι μόνο επιλέγονται ακραίες περιπτώσεις χρεωμένων, όπως ο κύριος του προχθεσινού επεισοδίου που δεν δίστασε να προσφέρει το θέαμα της δυστυχίας του στην κάμερα. Το κοντινό πλάνο στο κλαμένο πρόσωπό του διαφημιζόταν ολόκληρη την εβδομάδα. Κράχτης μιας ακόμη τηλεοπτικής δυστυχίας, τουλάχιστον χειρότερης από αυτές που αντιμετωπίζει η πλειονότητα του κοινού ώστε και εκείνο να ανακουφιστεί ότι δεν έχει φτάσει στο τελευταίο σκαλοπάτι. Υπάρχουν και χειρότερα. Ένας δυστυχής που βρέθηκε χρεωμένος με 200.000 ευρώ παίρνοντας αλλεπάλληλα δάνεια από τράπεζες, που προφανώς δεν εξέταζαν αν είχε τη δυνατότητα να αποπληρώσει. Στο ριάλιτι, όμως, δεν θίγεται διόλου αυτή η πτυχή. Όλες οι ευθύνες βαραίνουν τον άνθρωπο που πίστεψε τις ψευδαισθήσεις της αγοράς και που «δεν τα κατάφερε». Με ύφος υπηρεσιακό ο Νίκος Σαμοϊλης, κοστουμαρισμένος, έχοντας αλλάξει τον ρόλο του τηλεσυμβόλου της χρηματιστηριακής κουλτούρας με εκείνον του «επισκέπτη θεραπευτή» των ασθενειών που προκάλεσε, συμβουλεύει τον απελπισμένο άνθρωπο να πουλήσει και το σπίτι του. Παρότι μόνο ένα μικρό μέρος των χρεών θα κάλυπτε η πώληση του σπιτιού. Και μετά θα έμενε χωρίς δουλειά, χωρίς οικογένεια, χωρίς ελπίδα και χωρίς μια στέγη πάνω από το κεφάλι του. Για να μάθει να είναι αφελής.


... γίνονται και θέαμα

Ο κυρ Βασίλης, πάντα εύπιστος και αφελής, μπορεί να θεώρησε ότι η τηλεόραση θα του βρει την ιδανική λύση (εκτός αν και οι δυο πλευρές σκηνοθέτησαν το δράμα με το αζημίωτο). Αληθινή ή όχι η ιστορία, το θέαμα είναι ταπεινωτικό για τους ανθρώπους που βρίσκονται στριμωγμένοι. Γιατί πίστεψαν. Γιατί παραπλανήθηκαν. Γιατί παραονειρεύτηκαν. Και παραδιαψεύστηκαν. Και δεν φτάνουν τα βάσανά τους, έχουν και το ψυχρό ύφος του παρουσιαστή να τους αντιμετωπίζει σαν να είναι ένοχοι του μεγαλύτερου εγκλήματος. Κι όμως, απλώς σπατάλησαν. Ακριβώς όπως τους καλούσαν να πράξουν οι διαφημιστές του εύκολου χρήματος.

Και η σχιζοφρένεια είναι ότι ενώ η κοινωνία της κατανάλωσης στηρίζεται στην αφέλεια και τον παλιμπαιδισμό των ενηλίκων- ώστε να αγοράζουν για να ικανοποιήσουν κάθε επιθυμία χωρίς σκέψη, σαν τα παιδιά- αίφνης εκείνοι που διαφημίζουν το εν λόγω σύστημα στηλιτεύουν (αν δεν ειρωνεύονται κιόλας) την απουσία ενήλικης ωριμότητας σε εκείνους που δανείζονται για να καταναλώνουν. Πόση ταπείνωση πια χωρούν οι ανθρώπινες ζωές;